दिवाळी पाडव्यानिमित्त पंढरपूरचे श्री विठ्ठल रुक्मिणी मंदिर दोन टन फुलांनी सजले

बळीप्रतिपदेच्या शुभमुहूर्तावर विठूरायाच्या चरणी पुष्पसेवा

दिवाळी पाडव्याच्या (बळीप्रतिपदा) शुभ मुहूर्तावर पंढरपूर येथील श्री विठ्ठल आणि रुक्मिणी माता मंदिर संकुल सुमारे दोन टन ताज्या फुलांनी नटले होते. पारंपरिक नववर्षाची ही गोड सुरुवात! आपल्या लाडक्या माउलींच्या चरणी लीन होण्यासाठी महाराष्ट्र आणि लगतच्या राज्यांतील भाविक मोठ्या संख्येने पंढरीत दाखल झाले आहेत.

श्री विठ्ठलाच्या एका निष्ठावंत भक्ताने दरवर्षीप्रमाणे ही विशेष पुष्पसेवा मनोभावे अर्पण केली आहे. पुणे येथील कुशल कारागिरांच्या चमूने सोमवारची संपूर्ण रात्र एकचित्ताने काम केले आणि मंगळवारी पहाटे मंदिर दर्शनासाठी खुले होण्यापूर्वी ही सुंदर सजावट पूर्ण केली. झेंडू, गुलाब, कार्नेशन, जरबेरा आणि शेवंतीच्या सुवासाने संपूर्ण मंदिर परिसर आणि गाभारा अक्षरशः दरवळून निघाला होता.

गाभारा आणि मंदिरातील विविध मंडपांची सजावट

मंदिरातील प्रत्येक महत्त्वाचा भाग फुलांनी सजला होता. श्री विठ्ठल ज्या विटेवर उभे आहेत, तो मुख्य गाभारा पिवळ्या आणि केशरी झेंडूच्या माळा तसेच गडद लाल गुलाबांच्या फुलांनी मनमोहक रीतीने सुशोभित करण्यात आला आहे. रुक्मिणी मातेच्या गर्भगृहातही अशाच सुगंधी फुलांची सुरेख आरास मांडण्यात आल्याने दर्शनासाठी आलेल्या भाविकांना थेट अलौकिक दर्शनाचा अनुभव मिळाला.

मुख्य गाभाऱ्याव्यतिरिक्त सोळखांबी मंडप, चौखांबी आणि सभा मंडप येथे फुलांच्या कमानी आणि छतावर तोरणे उभारण्यात आली होती. दगडी खांबांचे रूपही पालटले होते. वारकरी संप्रदायात विशेष आध्यात्मिक महत्त्व असलेल्या या प्राचीन खांबांना हिरवी पाने आणि विविधरंगी फुलांनी वेढले होते, आणि नामदेव पायरीवर उभारलेल्या आकर्षक पुष्प कमानीने मंदिरात प्रवेश करणाऱ्या हजारो भाविकांचे स्वागत केले.

दर्शन व्यवस्था आणि गर्दीचे नियोजन

दिवाळी पाडव्यानिमित्त दर्शनासाठी भाविकांची अथांग गर्दी लोटली होती. लाडक्या विठूरायाचे सुलभ दर्शन व्हावे म्हणून श्री विठ्ठल रुक्मिणी मंदिर समितीने चरणस्पर्श (पदस्पर्श) आणि मुखदर्शन या दोन्ही दर्शन रांगांचे चोख नियोजन केले आहे.

• पदस्पर्श दर्शन: श्री विठ्ठलाच्या चरणांना स्पर्श करून दर्शन घेऊ इच्छिणाऱ्या भाविकांसाठी स्वतंत्र दर्शन रांग ठेवण्यात आली होती. सकाळच्या आणि संध्याकाळच्या गर्दीच्या वेळेत पदस्पर्श दर्शनासाठी सरासरी चार ते सहा तासांचा कालावधी लागत होता.
• मुखदर्शन: केवळ मुखदर्शन घेणाऱ्या भाविकांसाठी जलद गती दर्शन रांग सुरू ठेवण्यात आली होती. या रांगेतून भाविकांना अवघ्या पंचेचाळीस मिनिटे ते एका तासात दर्शन मिळत होते.
• रांगेतील सुविधा: दर्शन मार्गावर वृद्ध भाविक आणि लहान मुलांच्या सोयीसाठी पिण्याचे पाणी, सावलीची व्यवस्था आणि प्रथमोपचार कक्ष सज्ज ठेवण्यात आले होते.

भाविकांसाठी दैनंदिन पूजा आणि आरतीच्या वेळा

सणाच्या या काळातही मंदिर प्रशासनाने नित्यपूजा आणि दर्शनाचे वेळापत्रक अगदी नियमितपणे सुरू ठेवले आहे:

• काकड आरती: पहाटे ४:३० ते ५:०० (पहाटेची मंगल आरती)
• पंचामृत स्नान आणि नित्यपूजा: सकाळी ५:०० ते ६:००
• दुपारचा महानैवेद्य: सकाळी ११:०० ते ११:३०
• धूपारती: संध्याकाळी ६:४५ ते ७:१५
• शेजारती: रात्री ११:०० ते ११:३० (रात्री गाभारा बंद होण्याची वेळ)

कार्तिकी वारीची अंतिम पूर्वतयारी

पंढरपूरमध्ये पाडव्याचा हा आनंदोत्सव सुरू असतानाच अवघ्या दोन दिवसांवर येऊन ठेपलेल्या कार्तिकी वारीची तयारीही आता वेगाने सुरू आहे. पंढरीला आता कार्तिकीचे वेध लागले आहेत. विविध संतांच्या समाधी संस्थानांतून पालख्या अद्याप प्रस्थान करून मार्गावर आलेल्या नसूनही, स्थानिक प्रशासन आणि दिंडी प्रमुख निवास, स्वच्छता आणि प्रवास मार्गांचे अंतिम नियोजन करत आहेत. येत्या आठवड्यात कार्तिकी एकादशीनिमित्त विठ्ठलनामाच्या गजरात लाखो वारकरी पंढरपुरात दाखल होणार असल्याने मंदिर समितीने पूर्वतयारी पूर्ण केली आहे.